امروز: ۱۳۹۹/۱۲/۱۱

تولد ابوالحسن اسماعیل (ابن سیده) ادیب و لغوی نابینای مسلمان

  • تقویم : قمری
  • تاریخ رویداد : 398/1/27

ابوالحسن علی بن اسماعیل بن سیده اندلسی، از علمای مسلمان اندلس و لغت شناسی بزرگ به شمار می‌رفت. ابن سیده در مرسیه به دنیا آمد. او نیز همچون پدرش نابینا بود؛ اما هوش و ذکاوتی بی مانند و حافظه‌ای نیرومند داشت، چندانکه حیرت همگان، به ویژه استادانش را برانگیخته بود. به گفته  خود وی از چهار سالگی شروع به تحصیل علم کرد و در شش سالگی قرآن را از حفظ داشت. بسیاری از کتب نحو و لغت از جمله الغریب المصنف ابوعبید قاسم بن سلام هروی را نیز از بر می‌دانست. پدرش که از لغت شناسان و نحویان معروف به شمار می‌رفت، از جمله ی نخستین استادان او بود. وی پس از پدر نزد ابوعمر طلمنکی و ابوالعلاء صاعد بغدادی و دیگران به فراگیری نحو، لغت، فقه و حدیث پرداخت. 
ابن سیده پس از تکمیل تحصیلات خود به دانیه رفت. علت مهاجرت او به درستی روشن نیست؛ اما احتمالا تحولات سیاسی و ناامنی‌های حاصل از آن از عوامل این مهاجرت بوده است. در آن زمان شرق اندلس در دست موالی عامریان بود و مجاهد عامری که مردی فاضل و دانش دوست بود، بر دانیه حکم می‌راند. ابن سیده به خدمت وی درآمد و از الطاف او بهره مند شد و به درخواست وی دو لغت نامه ی معروف خود «المحکم» و «المخصص» را تالیف کرد؛ اما پس از مرگ مجاهد و به قدرت رسیدن فرزندش اقبال الدوله روابط ابن سیده با امیر به تیرگی گرایید و او به ناچار از دانیه گریخت؛ اما چندی بعد با سرودن قصیده‌ای در مدح امیر دل او را به دست آورد و به دانیه بازگشت و سرانجام در همانجا درگذشت. در سال وفات ابن سیده اختلاف است، برخی سال وفات او را ۴۴۸ قمری و برخی نیز ۴۵۸ قمری در دانیه دانسته‌اند. 

ساعت و تقویم روز ایران